شرکت ملامین کویر یزد

نمایی از کارخانه

بیشتر بدانید
شرکت ملامین کویر یزد

شرکت ملامین کویر یزد

نمایی از کارخانه

بیشتر بدانید
شرکت ملامین کویر یزد

شرکت ملامین کویر یزد

نمایی از محصولات

بیشتر بدانید
شرکت ملامین کویر یزد

 

-- "پلاستیکالچر" (plasticulture) ترکیبی از دو واژه "پلاستیک" (plastic) و "کشاورزی" (agriculture) است. بدینترتیب  "پلاستیکالچر" به معنی استفاده از پلاستیک ها در پرورش گیاهان و حیوانات می باشد.

"پلاستیکالچر" در گستره جهانی قابل اجرا است و یک صنعت چند میلیارد دلاری را به حرکت در می آورد که مواد پلاستیکی را برای اهداف گوناگون تولید می سازد.

بطور کلی پلاستیک ها باعث افزایش تولیدات و کارآیی نهاده های کشاورزی از طریق کاهش هزینه ها و زمان مورد نیاز می شوند. پلاستیک ها موجب صرفه جویی و حفاظت منابع طبیعی با ارزش نظیر : آب ، عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان ، سوخت های فسیلی و اَشکال مختلف انرژی بویژه نور خورشید می گردند. پلاستیک ها را می توان در برخی حالات برای محدودسازی نور خورشید و حفظ رطوبت خاک بویژه در مناطق خشک بهره گرفت (8).

--- در رابطه با "پلاستیکالچر" می توان گفت که :

الف) راه حل مناسبی برای محافظت از محصولات کشاورزی است.

ب ) باعث کاهش رقابت گیاهان اقتصادی در مواجهه با علف های هرز و حشرات مهاجم می شود.

پ ) نتیجه سال ها پژوهش علمی است.

ت ) طریقه ای برای ترقی دادن کاربرد پلاستیک ها در کشاورزی محسوب می شود و بدینطریق زمینه را برای نضج کشاورزی صنعتی فراهم می سازد.

ث ) بدون بکارگیری "پلاستیک های کشاورزی" (AG plastics) ممکن است بسیاری از محصولات زراعی- باغی هیچگاه شانس بقاء در شرایط اقلیمی دشوار را نیابند زیرا احتمالاً در مقیاس وسیع بشدت خسارت خواهند دید.

ج ) تحقیقات مرتبط با "پلاستیکالچر" بر علوم متعددی اتکا دارد و تلاش می کند تا بهترین شیوه و تکنولوژی بکارگیری پلاستیک را در رابطه با تولیدات کشاورزی متناسب با شرایط اقلیمی گوناگون بیازماید و بنحوی موثق به ثبات تولیدات کشاورزی در جهان کمک نماید (7،8).

 

تکنولوژی پلاستیکالچر (plasticulture technology) :

انقلاب سبز و پس از آن :

--- انقلاب سبز (green revolution) بر افزایش عملکرد محصولات گیاهی با استفاده از :

#1) واریته های مناسب

#2) کودها

#3) آفتکش ها

#4) شیوه های بهینه کشاورزی

تأکید می ورزید و طی سال ها موجی نوین را در مناطق عمده کشاورزی دنیا براه انداخت. این موضوع باعث شد که بسیاری از کشورها از وضعیت کمبود غلات بمرور به شرایط خودکفایی (self sufficient) دست یابند. افزایش محصولات کشاورزی ضرورتاً می باید به موازات افزایش رشد جمعیت صورت پذیرد. ولیکن امروزه جمعیت روبه فزونی جهان برای حفظ خودکفایی در تولید غلات ، نیازمند انقلاب سبز دیگری با مفهوم انقلاب سبزتر است. عملیات کشاورزی ابتکاری که ضمن سازگاری با شرایط اقلیمی و توانایی های تکنیکی بتواند با ظرافت بیشتری به استفاده از نهاده های متعدد قابل دسترس بپردازد تا بر کمیّت و کیفیت محصولات تولیدی افزوده گردد. شیوه "پلاستیکالچر" به استفاده مفید و کارآمد از نهاده های کشاورزی مصصمم است لذا نویدبخش یک انقلاب سبز دیگر در کشاورزی بویژه در مناطق دشوار می باشد (6).

 

"پلاستیکالچر" چیست ؟

--- پلاستیکالچر" به مفهوم استفاده از پلاستیک ها در زراعت ، باغبانی ، گلکاری ، مدیریت آبیاری و حتی ذخیره سازی غلات است. بنابراین انواعی از مواد پلاستیکی و تولیدات نهایی (end products) در شیوه "پلاستیکالچر" استفاده می گردند تا نتایج زیر حاصل آیند :

$1) صرفه جویی در مصرف آب

$2) بهبود کارآیی آبیاری  

$3) حفاظت محیط زیست

$4) مراقبت از محصولات گیاهی

$5) ذخیره سازی بهینه محصولات نهایی

$6) انتقال مطلوب محصولات نهایی (6).

 

چرا از پلاستیکالچر استفاده می شود ؟

--- پلاستیک ها می توانند نقش بارزی را در صرفه جویی نهاده های مصرفی در کشاورزی برعهده گیرند. آنها نیازمند حداقل مصرف انرژی در تولید و نگهداری محصولات نهایی کشاورزی هستند. پلاستیک ها دارای مزایا و محسنات روشن و بارزی در مقایسه با مواد متشابه سنتی هستند که برخی از آنان عبارتند از :

&1) نسبت سطح به وزن بالاتر

&2) خواص الکتریکی برتر

&3) ویژگی عایق دمایی برتر

&4) مقاومت عالی در برابر فساد تدریجی

&5) انعطاف پذیری مطلوب

&6) عدم نفوذپذیری به آب و گاز

&7) مقاومت به مواد شیمیایی

&8) کمترین اصطکاک و سایش در مقابل سطوح صاف (6).

--- "پلاستيكالچر" را مي توان در اراضي كم وسعت تا اراضي وسيع پياده نمود. بدین نحو "پلاستيكالچر" را بايد مديريت ابزارها ناميد زیرا به توليدكنندگان كمك مي كند تا از منابع دخيل در توليدات گياهي با حداكثر كارآيي و بالاترين سودمندي بهره گيرند. كارآيي "پلاستيكالچر" باعث افزايش دوره فصل رشد ، افزايش عملكرد محصولات ، بهره گيري بهينه از منابع حداقل مي شود و به كشاورزان خُرده پا كمك مي كند تا در حد توان خويش در بازار مصرف مشاركت ورزند(3).

--- سيستم پرورش "پلاستيكالچر" مستلزم بكارگيري عوامل زير است :

*1) مالچ پلاستيك (plastic mulch)

*2) آبياري قطره اي (drip irrigation)

*3) بكارگيري كود-آبياري (fertigation) ، شيمي-آبياري (chemigation) و ساير ادوات مربوطه

*4) امكان نشاء بوته ها (transplants)

*5) تونل هاي رفيع ، پوشاندن رديف ها ، اثرات بادشكن (3).

--- آماده سازي بستر بذور جهت استقرار مالچ پلاستيك حائز اهميت است. بسترهای مذکور را با "ماشين مالچ گذار" (mulch machine) به ميزان 6-4 اينچ رفيع تر از بخش های مجاور مي سازند که اين موضوع باعث :

#1)  افزايش دماي خاك 

#2) بهبود زهكشي آب مازاد 

#3) كمك به حركت هوا از ميان شاخه و برگ هاي گياهان 

#4) افزايش سودمندي از طريق بهبود رشد گياهان مي شود (3).

 

فوايد پلاستيكالچر عبارتند از :

&1) افزايش فصل رشد محصولات گیاهی در مناطق معتدل و سرد که بدينطريق محصولات زودتر از زمان معمول تا ديرتر از آن قابليت برداشت خواهند داشت.

&2) زودرسي محصول

&3) افزایش عملکرد در واحد سطح با کمترین آسیب های محیطی

&4) كارآيي بيشتر منابع آب

&5) كاهش آبشويي كودهاي مصرفي

&6) افزايش كارآيي استفاده از كودها به کمک سيستم كود-آبياري (fertigation)

&7) كاهش فرسايش بادي و آبي

&8) امکان کاشت گیاهان مختلف به طرق :

1-8- کاشت بینابین (inter-cropping)

2-8- کاشت دوگانه (double-cropping)

3-8- کاشت سه گانه (triple-cropping)

&9) مديريت بهينه بسياري از آفات گياهي

&10) حصول محصولات پاکیزه و با کیفیتی بالاتر

&11) زمینه کنترل علف های هرز در بسترهای مالچ پلاستیک فراهم می شود.

&12) كاهش فشردگي خاك و حذف ضرورت هرس ريشه ها (root pruning)

&13) فرصت حصول 3-2 محصول با ماكزيمم كارآيي در سال

&14) امکان اِعمال هر دو شیوۀ کشاورزی اُرگانیک و سنتی در "پلاستیکالچر" وجود دارد.

&15) تولیدات "پلاستیکالچر" مزارع کوچک و بزرگ را می توان به "خُرده فروشی ها" (retail markets) و عُمده فروشی ها (wholesales) عرضه داشت (3،10).

--- امروزه در راستاي حفظ رقابت بين بازارهاي مصرف ، پرورش دهندگان و توليدكنندگان محصولات گياهي در گسترۀ جهاني به بكارگيري شيوۀ "پلاستيكالچر" بمنظور مديريت ابزارها ، بالاترين عملكرد و بيشترين سود اقتصادي پرداخته مي شود (10).

معایب پلاستیکالچر عبارتند از :

$1) هزینه اولیه بسیار زیادی می طلبد زيرا "پلاستيكالچر" نيازمند استفاده از لوله هاي باريك آبياري (pipes) ، ادوات كود-آبياري (fertigation) ، صافي ها (filters) ، پوشش رديفي سطح زمين ، تبديل ها (connectors) و اتصالات (fittings) مي باشد.

$2) جمع آوری مالچ پلاستیک و نوارهای آبیاری (drip tape) نسبتاً دشوار است.

$3) مالچ پلاستیک می تواند پناهگاه حشرات بویژه "سِن های کدو" (squash bugs) گردد.

$4) مالچ پلاستیک می تواند معضلات عدم زهکشی را تشدید سازد (3،10).

--- جمع آوري مالچ پلاستيك به كارگر كافي و ادوات ويژه اي نياز دارد كه جملگي بنحو معني داري بر هزينه هاي توليد محصولات گیاهی در شيوه "پلاستيكالچر" مي افزايند.

از روش خاص "بريدن از زير" (undercutting) و ابزارهاي بلندكردن مالچ مي توان براي برچيدن پلاستيك ها از سطح مزرعه بهره گرفت. امروزه دستگاه "PMR" تنها ماشين منفردي است كه بنحو مؤثري در جمع آوري مالچ پلاستيك از سطح مزارع همزمان با بلندكردن آن از سطح خاك و علف هاي هرز زيرينش بكار مي آيد. اين دستگاه بخوبي مي تواند به حذف علف هاي هرز ، بقاياي محصول و آلودگي ها از سطح مالچ پلاستيك بپردازد و بصورت صفحات رول در آورد تا مجدداً استفاده شوند يا بازيافت گردند (10).     

 

مالچ های پلاستیک :

--- "مالچ های پلاستیک" (plastic mulches) شرایط بسیار مفیدی را از جمله افزایش عملکرد ، بلوغ زودتر محصولات گیاهی ، کیفیت بالاتر تولیدات ، بهبود مدیریت آفات و کنترل مناسب تر علف های هرز برای کاربران کشاورزی فراهم می سازند.

مالچ های پلاستیک مهمترین اجزاء "پلاستیکالچر" را تشکیل می دهند بطوریکه از سال های دهه 1960 میلادی بصورت وسیع جهت تولید تجارتی سبزیجات استفاده می شوند و تا امروز نیز کاربردشان همچنان در سراسر جهان در حال فزونی است.

"پلاستیکالچر" اجازه می دهد تا از آبیاری قطره ای برای کسب حداکثر کارآیی مصرف آب بهره گیرند. همچنین برای پرورش انواع گوناگون سبزیجات نظیر : گوجه فرنگی ، فلفل ، خیار ، کدو خورشتی (squash) ، بادمجان ، هندوانه ، بامیه (okra) و خربزه (muskmelon) می توان از مالچ پلاستیک بنحو موفقیت آمیزی بهره گرفت. تولید توت فرنگی و گل های شاخه بریده (cut flowers) نیز همانند سبزیجات از طریق "پلاستیکالچر" بهبود می یابند (9).

--- انتخاب نوع مالچ پلاستیک به عواملی نظیر : نوع محصول ، فصل پرورش ، تعداد دفعات پرورش مورد انتظار محصول در سال و مدیریت مطلوب آفات بستگی دارد.

مالچ های پلاستیک بر اساس نوع و رنگ دارای اثرات متفاوتی بر حرارت خاک و آب ، حفظ رطوبت و عملکرد محصول سبزیجات هستند. بر این اساس امروزه مالچ های پلاستیک را برای تولید تجارتی سبزیجات در سه رنگ عمده یعنی : سیاه ، سفید و شفاف  (clear) تولید می کنند. اگرچه نوع سفید غالباً توسط انواع جدید "دو رنگ" (co-extrude) که سطح روئی و زیرین بترتیب به رنگ های سفید و سیاه (white-on-black) هستند، جایگزین گردیده اند (9).

--- مالچ های پلاستیک مستقیماً بر میکروکلیمای اطراف گیاهان از طریق تغییر "بودجه تشعشعی" (radiation budget) یعنی نسبت "بازتاب / جذب" (absorbtivity vs reflectivity) سطحی و کاهش تلفات آبِ خاک تأثیر می گذارند.

رنگ مالچ های پلاستیک عمدتاً تعیین کنندۀ رفتار تشعشعی انرژی و تأثیراتش بر میکروکلیمای اطراف بوته های سبزیجات می باشد. رنگ مالچ پلاستیک بر دمای آن و دمای خاک سطحی زیرینش مؤثر است.

درجه تماس بین مالچ و خاک از دیگر عوامل مؤثر بر کارآیی مالچ های پلاستیک است لذا صفحات پلاستیک را نباید به شدت از طرفین کشید زیرا باعث ایجاد یک لایه هوا در زیر پلاستیک می شود که بعنوان مانعی در اثربخشی بهینه پلاستیک بویژه در سطوح خشن خاک عمل می کنند و نهایتاً خاک را بخوبی گرم نمی سازند (9).

--- میزان دمای خاک در زیر مالچ پلاستیک بستگی به خصوصیات مواد سازنده اش (جذب ، انعکاس ، انتقال) در رابطه با دریافت انرژی تشعشعات خورشیدی دارد. پلاستیک های سیاه حائز نور غالب هستند لذا زمانیکه برای تولید سبزیجات بکار می روند با حداکثر کدورت و عدم شفافیت به جذب تشعشعات خورشیدی می پردازند. مالچ پلاستیک سیاه باعث جذب بیشترین میزان تشعشعات "اولترا ویولت" (UV) ، طیف مرئی و مادون قرمز خورشید می شود سپس آنها را بصورت تشعشعات گرمایی با طول موج های بلند مادون قرمز ساطع می سازد. اکثریت انرژی که توسط مالچ های سیاه جذب می شوند، از طرق ساطع شدن (radiation) و همرفت (convection) به اتمسفر بازگردانیده و تلف می گردند (9).

--- کارآیی مالچ های پلاستیک زمانی بالا خواهد بود که با افزایش دمای خاک سطحی در فصول خنک بتوانند شرایط مناسب را برای رشد گیاهان اهلی فراهم سازند یعنی دمای دریافت شده را بخوبی به خاک منتقل نمایند زیرا هدایت گرمایی خاک بستگی زیادی به هوای محبوس شده و مقدار انرژی جذب شده توسط مالچ پلاستیک دارد تا بتواند گرمای حاصله را بخوبی به خاک منتقل سازد. کارآیی هدایت گرمایی زمانی به حداکثر می رسد که مالچ پلاستیک کاملاً به سطح خاک زراعی بچسبد (9).

--- دمای خاک زیر پلاستیک سیاه ضمن روز در عمق 2 اینچ حدود 5 درجه فارنهایت و در عمق 4 اینچ حدود 3 درجه فارنهایت بیشتر از خاک لخت است. متقابلاً مالچ پلاستیک شفاف فقط میزان اندکی از تشعشع خورشید را جذب می کند و 95-85 درصد آنرا عبور می دهد ولیکن میزان عبور اشعه ها بستگی به ضخامت و درجه کدورت (opacity) صفحات "پلی اتیلین" دارد.

در زیر سطح مالچ پلاستیک معمولاً توسط قطرات متراکم آب پوشیده می شود. این قطرات در مقابل تشعشعات موج کوتاه دریافتی بسیار شفاف هستند امّا در مقابل امواج مادون قرمز خروجی حائز طول موج بلند بعنوان لایه غیر شفاف عمل می کنند لذا مقدار قابل ملاحظه ای از گرما که در خاک های لخت به هدر می روند بدینگونه توسط مالچ پلاستیک شفاف نگهداری می گردند. بعلاوه دمای روزانه خاک در زیر مالچ پلاستیک شفاف عمدتاً 14-8 درجه فارنهایت در عمق 2 اینچی و 9-6 درجه فارنهایت در عمق 4 اینچی در مقایسه با خاک لخت افزون تر است. مالچ پلاستیک شفاف معمولاً در خاک های مناطق خنک ایالات متحده آمریکا نظیر ایالت "نیو انگلند" استفاده می شود (9).  

--- بکارگیری مالچ پلاستیک شفاف نیازمند استفاده از شیوه های زیر جهت کنترل علف های هرز است :

*1) علفکش ها (herbicides)

*2) ضد عفونی کننده های تدخینی خاک (soil fumigant)

*3) آفتابدهی خاک (soil solarization) (9).

--- مالچ های پلاستیک "دو رنگ" با سطح فوقانی سفید و سطح زیرین سیاه یا نقره ای باعث کاهش دمای خاک زیرین بمیزان 2- درجه فارنهایت در عمق 1 اینچ و بمیزان 7/0- درجه فارنهایت در عمق 4 اینچی خاک در مقایسه با خاک لخت می شوند زیرا آنها به داخل کانوپی گیاهان به میزانی بیشتر از تشعشع ورودی خورشید انعکاس می یابند.

از این مالچ ها می توان برای استقرار محصولات در دورانی استفاده کرد که دمای خاک زیاد است و هر گونه کاهش می تواند برای رشد گیاهان مفید واقع گردد. بستگی به درجه کدورت مالچ های سفید ممکن است بکارگیری ضدعفونی کننده های تدخینی و یا علفکش ها ضرورت یابند زیرا بدینطریق بر توانایی آنها در کنترل رشد علف های هرز افزوده می گردد (9).

 

مالچ هاي پلاستیک با اثر انتخابی :

--- گروه دیگری از مالچ ها شامل مالچ هایی با "طول موج انتخابی" (wave-length-selective) یا مالچ های "انتخاب نور" هستند آنچنانکه اینگونه مالچ های پلاستیک فقط نورهای منتخب از طیف الکترومغناطیس خورشید را بجز در محدوده نورهای فعال در فتوسنتز عبور می دهند.

این مالچ ها "تشعشعات فعال فتوسنتزی" (PAR) را جذب می کنند ولیکن تشعشع مادون قرمز (IR) را عبور می دهند و بدینگونه شرایطی بینابین مالچ های سیاه و شفاف را در موضوع افزایش دمای خاک فراهم می سازند.

رنگ های چنین مالچ هایی می تواند به شرح و انواع تجارتی زیر باشند :

1) مالچ های آبی – سبز (blue-green) نظیر :

1-1- "IRT-76"

2-1- "AEP industries Inc."

3-1- "Moonachie"

4-1- "N.J."

5-1- "Climargo"

6-1- "Leco industries Inc."

7-1- "Quebec"

8-1- "Canada"

 

2) مالچ های قهوه ای (brown) نظیر :

1-2- "Polyon-Barkai"

2-2- "Poly-west"

3-2- "Encinitas"

4-2- "Calif" (9).

 

--- این مالچ ها همانند مالچ های شفاف جملگی باعث گرم شدن خاک می شوند امّا هیچگونه همراهی در بروز مشکل علف های هرز نخواهند داشت. یک لایه بینابین در سطح خاک در برابر افزایش دمای خاک به واکنش می پردازد و ممکن است باعث فعالیت های فیزیوشیمیایی (مثل تنظیم فیتوکروم) یا اثرات تابشی (مثل افزایش یا کاهش گرما بر سطح شاخه و برگ ها) شوند. بعنوان مثال در یک کانوپی فلفل بیش از دو برابر تشعشع فعال فتوسنتزی (PAR) منعکسه در بالای مالچ های پلاستیکی شفاف نسبت به روی پلاستیک های سیاه یا خاک لخت اندازه گیری شده است(9).

--- اگرچه پلاستیک های سیاه و قرمز هر دو باعث افزایش دمای خاک می شوند امّا ملاحظه گردید که پلاستیک های قرمز موجب بالا رفتن راندمان محصولات زودرس و کاهش شاخه و برگ هایشان شده اند. مالچ های سیاه و قرمز به میزان مشابهی به انعکاس امواج فعال فتوسنتزی (PAR) می انجامند ولی پلاستیک قرمز موجب افزایش نسبت تشعشعات "مادون قرمز/ قرمز" (R : FR) در امواج بازتابی شد. نسبت امواج "R : FR" و میزان نور آبی بازتابی در مجاورت کانوپی نسبتاً بحرانی می گردید (9).

--- مالچ های پلاستیک آبی و سبز در زراعت شلغم (turnip) موجب ظهور برگ های بزرگتر و افزایش نسبت ساقه به ریشه (shoot : root) در مقایسه با مالچ های سفید شدند زیرا نسبت نورهای "R : FR" بازتابی از پلاستیک سفید کمتر از نور خورشید بود.

بیشترین رنگ های مالچ پلاستیک که اخیراً بررسی گردیده اند شامل : قرمز ، آبی ، زرد ، خاکستری و نارنجی بوده اند. آنها مشخصات بصری متمایزی دارند و از الگوهای تشعشعات بازتابنده متفاوتی در کانوپی محصول پیروی می کنند فلذا بر رشد و نمو گیاهان تأثیر می گذارند (9).

--- نورهای بازتابی می توانند علاوه بر اینکه رشد محصول را سبب می گردند، بر واکنش حشرات در جمعیت های گیاهی که در شرایط مالچ پلاستیک روئیده اند، تأثیر بگذارند. مالچ های زرد ، قرمز و آبی موجب افزایش جمعیت "شته سبز هلو" (green peach aphid) می شوند درحالیکه مالچ های زرد باعث افزایش جذب شمار بیشتری از "سوسک های نواری" (striped) و خالدار (spotted) خیار و "سوسک کلرادو" سیب زمینی می گردند. بدین جهت است که رنگ زرد از دیرباز در گلخانه ها برای نظاره گری جمعیت حشرات کاربرد داشته است (9).

--- مالچ هایی با سطح فوقانی نقره ای رنگ باعث دفع برخی از انواع شته ها و در نتیجه کاهش آنها بر روی گیاهان شدند. اینگونه مالچ ها همچنین باعث تأخیر در ظهور ویروس های "شته زی" (aphid-borne) در کدو خورشتی تابستانی گردیدند.

مالچ های پلاستیک خاکستری نیز متشابه مالچ های سفید بر اساس میزان کدورت ممکن است نیازمند کاربرد علف کش ها یا ضد عفونی کننده های تدخینی برای جلوگیری از رشد علف های هرز باشند.

برخی از مالچ های رنگی نظیر انواع آبی و قرمز موجب اثرات چشمگیری بر دمای خاک می گردند و دمای خاک را در عمق 2 اینچی به 168-167 درجه فارنهایت افزایش می دهند درحالیکه دمای هوای پیرامونش حدود 104 درجه فارنهایت بوده است (9).

--- مراکز تحقیقاتی توسعه "پلاستیکالچر" در صدد تدارک فرمولاسیونی از رنگ ها برای مالچ های پلاستیک هستند تا موجب افزایش رشد و عملکرد محصولات گیاهی در شرایط مزرعه ای و تونل های رفیع پلاستیک گردند (9).

 

چگونگی تدارک بستر بذور در پلاستیکالچر:

--- "پلاستیکالچر" شیوه ای ابداعی از کشاورزی متراکم است که قادر به افزایش راندمان محصول در بسیاری از گیاهان به میزان 3-2 برابر کشاورزی سنتی می باشد درحالیکه فقط از 50 درصد آب مورد نیاز گیاهان در شیوه سنتی بهره می گیرد. "پلاستیکالچر" به حفظ دما و رطوبت و همچنین کنترل علف های هرز و آفات کمک می کند (4).

--- بکارگیری پلاستیک ها بعنوان مالچ موضوع تازه ای نیست امّا در شیوه "پلاستیکالچر" از آبیاری قطره ای نیز همگام با آن استفاده می گردد. کشاورزانی که از شیوه "پلاستیکالچر" بهره می برند، قاعدتاً از منابع طبیعی کمتری در جهت تولید محصولات گیاهی سود می جویند لذا در مصرف اراضی و انرژی صرفه جویی می کنند.

"پلاستیکالچر" بیشترین موفقیت تولید را در پرورش گیاهان "گرما دوست" (heat-loving) نظیر : گوجه فرنگی، کدو خورشتی، فلفل و خربزه ها (خربزه، طالبی، گرمک) ظاهر می سازد (4).

 

دستورالعمل اجرای پلاستیکالچر:

دستورالعمل های (instructions) بکارگیری "پلاستیکالچر" برای اجرای مراحل استقرار آن بشرح زیر می باشد :

1) منطقه رشد گیاهان را کاملاً از سطح زمین بالاتر بیاورید.

2) کودها را توسط آبپاش ها و یا پخشاندن دستی در سرتاسر منطقه رشد گیاهان توزیع نمائید سپس توسط بیلچه (shovel) یا "روتوتیلر" (rototiller) به اختلاط خاک با کود اقدام نمائید.

3) لوله های آبیاری قطره ای (pipe) و یا نوارهای آبیاری (tape) را بر روی ردیف های کشت مستقر سازید. محل قرار گرفتن قطره چکان ها باید مجاور محل کاشت بوته ها باشند.

4) مالچ پلاستیک را بر روی منطقه رشد گیاهان قرار دهید سپس با آجر، قلوه سنگ، چوب و غیرو به تثبیت و استحکام لبه های پلاستیک بپردازید. برای بسترهای پهن تر می توانید از اشیاء سنگین و یا خاک بر سطح پلاستیک کمک بگیرید.

5) محل قطره چکان ها را از طریق لمس یا مشاهده مشخص سازید و پلاستیک مقابل آنها را توسط چاقوی تیز با شکافی بشکل X برای کاشت بوته ها بگشایید. مراقب باشید که به لوله های آبیاری آسیب نرسانید.

6) جهت نگهداری بوته های رونده و تثبیت لوله های آبیاری می توانید به نصب قیم و نخ مبادرت ورزید (4).

 

هشدارها و نکات مهم :

1) گاهاً سیستم آبیاری قطره ای را بر روی مالچ پلاستیک مستقر می سازند و حفره ها را در زیر قطره چکان ها بر سطح پلاستیک ایجاد می کنند.

2) بهتر است از صافی هایی در مسیر سیستم آبیاری بهره گیرید تا قطره چکان ها در اثر رسوب گذاری (clogging) دچار انسداد نشوند.

3) سیستم های آبیاری قطره ای که بخوبی تخلیه (flush out) شوند، دارای کارآیی بیشتری در خطوط آبیاری هستند.

4) استقرار لوله های آبیاری در یک مسیر ثابت ضرورت ندارد.

5) بطور منظم به بررسی سیستم آبیاری اقدام کنید تا بتوانید بموقع به رفع اشکالات احتمالی مبادرت ورزید (4).

 

کاربردهای "مالچ پلاستیک" :

--- موضوع "پلاستیکالچر" یا "مالچ پلاستیک" (plastic mulch) منتسب به تکنیک بکارگیری مواد پلاستیکی در عملیات کشاورزی است. مواد پلاستیکی غالباً بطور وسیع در مواردی چون :

#1) لوله ها (drip tubing) و نوارهای (drip tape) آبیاری قطره ای

#2) ضد عفونی خاک با مواد تبخیرشونده (fumigation film)

#3) گلدان های باغبانی (nursery pots)

#4) بسته بندی های سیلاژ (silage bags)

کاربرد یافته اند امّا از آنها اکثراً برای پوشاندن سطح گیاهان و خاک بهره می گیرند (12).

--- عمده ترین موارد کاربرد پلاستیک ها برای پوشاندن بخش هایی از سطح خاک عبارتند از :

$1) مالچ پلاستیک سطح خاک (plastic mulch film)

$2) پوشش ردیفی سطح خاک (row covering)

$3) تونل های رفیع و کوتاه (poly tunnels)

$4) گلخانه های پوشش پلاستیک (plastic green house) (12).

--- "پلی اتیلین" یا "PE" (polyethylene) بصورت یک لایه پلاستیکی است که عمدتاً توسط پرورش دهندگان گیاهان استفاده می شوند زیرا آنها از جنبه های :

&1) فراوانی عرضه (affordability)

&2) انعطاف پذیری (flexibility)

&3) سهولت ساخت (easy manufacturing)

حائز اهمیت هستند. صفحات پلی اتیلین دارای ضخامت های متفاوتی می باشند که از جمله آنها "پلی اتیلین" نوع "کم تراکم" (LDPE) و "پلی اتیلین" نوع "کم تراکم خطی" (LLDPE) معروفیت بیشتری دارند (12).

--- مالچ های پلاستیک را می توان با افزودن برخی عناصر به پلاستیک ها از نظر کارآیی بهبود بخشید تا بشرح زیر برای رشد گیاهان اصلی سودمندتر شوند :

*1) کاهش تلفات آب

*2) تثبیت UV در خاک های خنک و جلوگیری از هجوم حشرات

*3) حذف تشعشعات فعال فتوسنتزی (PAR) برای ممانعت از رشد علف های هرز

*4) ایجاد کدری و عدم شفافیت (opacity)

*5) ضد ورود قطرات آب (anti-drop)

*6) ضد مه آلودگی (anti-fog)

*7) امکان شکافتن صفحات نازک (florescent films) (12).

 

پوشش گلخانه ها و تونل های قابل عبور (walk-in tunnel) :

--- یک گلخانه (green house) عبارت از ساختار بزرگی است که حدالمقدور سرپا می گردد و با سیستم تهویه اتوماتیک مدیریت می شود.

تونل های مرتفع (high tunnels) شامل فضاهایی با استخوان بندی میله ای (hoop houses) هستند که تهویه آنها بصورت دستی و از طریق بالازدن کناره ها انجام می پذیرد.

صفحات نازک غشایی (films) که برای پوشش گلخانه ها و تونل های رفیع استفاده می شوند، غالباً به ضخامت 220-80 میکرومتر (μm) و وسعت 20 متر هستند. دوره دوام (life span) آنها حدود 45-6 ماه است که بستگی به عوامل متعددی دارد.

صفحات نازک تک لا (MPF) از جنس پلی اتیلین هستند که برای شرایط اقلیمی معتدل (less extreme) مناسب ترند. صفحات نازک چندلایه معمولاً از 3 لایه تشکیل یافته اند بگونه ای که یک لایه "EVA19" مابین دو لایه پلی اتیلین کم تراکم تعبیه شده است. صفحات چند لایه مناسبت بهتری تحت شرایط اقلیمی دشوار (harsh) دارند (12).

 

پوشش تونل های کوچک :

--- پوشش تونل های کوچک (small tunnel) که دارای 1 متر پهنا و 1 متر ارتفاع هستند، غالباً از صفحات نازک پلی اتیلین نازکتری نسبت به تونل های بزرگ بهره مند می شوند که ضخامتی در حدود 80 میکرومتر دارند. اینگونه صفحات از عمر مفید (life time) کوتاهتری نسبت به انواع ضخیم تر برخوردارند و معمولاً یک دورۀ 8-6 ماهه را شامل می شوند.

استفاده از تونل های کوچک مقبولیت کمتری در مقایسه با تونل های بلند و گلخانه ها دارند زیرا بسیار گران تر تمام می شوند درحالیکه گلخانه ها و تونل های "رفیع قابل عبور و مرور" (walk-on-tunnels) دارای دوام بیشتری هستند و از مالچ های پلاستیک ارزان تری ساخته می شوند (12).

 

تکنولوژی مالچ پلاستیک :

--- "پلاستیک مالچینگ" (mulching plastic) زمانی است که با یک صفحه پلاستیک نازک تمام یا بخشی از سطح خاک زراعی را بپوشانند سپس اقدام به ایجاد حفره هایی با فواصل منظم جهت کاشت بذور و یا گیاهچه هایی می نمایند که در مراحل اولیه رشدشان هستند.

صفحات پلاستیکی را برای یک فصل کشت و کار (معمولاً 4-2 ماه) بر سطح زمین زراعی قرار می دهند. اینگونه صفحات دارای ضخامتی حدود 80-12 میکرومتر هستند (12).

--- اصلی ترین عمل مالچ پلاستیک عبارتند از :

@1) ایزوله سازی محیط در راستای حفظ با ثبات رطوبت و دمای خاک

@2) جلوگیری از تبخیر رطوبت خاک

@3) بحداقل رسانیدن فاصله بین کاشت بذور تا برداشت محصول

@4) جلوگیری از رشد علف های هرز

@5) ممانعت از فرسایش خاک (12).

 

--- صفحات مالچ پلاستیک در دو نوع عمده عرضه می گردند :

الف) صفحات پلاستیک بی رنگ و شفاف (colorless)

ب ) صفحات پلاستیک رنگی و یا خالدار (pigmented)

هر کدام از انواع فوق الذکر دارای معایب و محسناتی نسبت به یکدیگر هستند.

صفحات پلاستیک سیاه (black films) از رشد علف های هرز جلوگیری بعمل می آورند امّا اجازه عبور نور خورشید را برای گرم کردن خاک نمی دهند.

 صفحات پلاستیک شفاف (clear films) با عبوردادن نور خورشید باعث گرم شدن خاک می شوند ولیکن بر رشد علف های هرز نیز می افزایند.

امروزه صفحات پلاستیک "حساس به نور" (photo-sensitive films) بمرور توسعه می یابند. آنها دارای نقاط رنگی می باشند که از رشد علف های هرز ممانعت بعمل می آورند امّا همچنان باعث عبور نور جهت گرم شدن خاک می شوند. البته اینگونه صفحات پلاستیک حساس به نور در قیاس با صفحات پلی اتیلین سیاه و یا شفاف هزینه بیشتری را طلب می کنند (12).

--- در یک پژوهش مرتبط با گیاه بامیه (okra) زمانیکه از مالچ پلاستیک استفاده شد، بر میزان راندمان کل محصول و تعداد میوه ها در مقایسه با شیوه بدون کاربرد مالچ پلاستیک به میزان 2 برابر افزوده شد.

نتایج نشاندادند که مالچ پلاستیک سیاه باعث کنترل تبخیر از سطح خاک گردید و بدینطریق باعث بهبود نگهداری آب در خاک شد. همچنین اثبات گردید که بکارگیری مالچ پلاستیک باعث کاهش نیاز آبی گیاه به میزان 29-14 درصد می شود زیرا سبب حذف تبخیر از سطح خاک می گردد (12).

--- استقرار مالچ پلاستیک سیاه باعث کاهش دوره گلدهی گیاه بامیه شد بطوریکه گیاه مزبور مرحله 50 درصد گلدهی را 5-3 روز سریعتر از کرت های بدون مالچ پلاستیک طی نمود. بعلاوه ارتفاع گیاه بامیه بنحو معنی داری تحت شرایط مالچ پلاستیک در مقایسه با کرت های لخت افزایش یافت.

معمولاً 50-25 درصد آب آبیاری زراعت های ردیفی طبق محاسبات پژوهشی توسط تبخیر از سطح خاک تلف می شوند درحالیکه بکارگیری مالچ پلاستیک از بخش عمدۀ تلفات تبخیر جلوگیری بعمل می آورد که بدینطریق از نیاز آبی محصولات گیاهی کاسته می گردد.

بکارگیری مالچ های پلاستیک محافظ خاک برای کشاورزانی که در مناطق خشک و بدون آب (dry) و مناطق نیمه خشک و کم آب (arid) فعالیت می کنند، بسیار مطلوب است زیرا آنها از نظر منابع آب با محدودیت هایی مواجهند (12).

--- بکارگیری پلاستیک های کشاورزی (ag plastic) در مرتبه دوّم استفاده از انواع پلاستیک در جهان قرار دارند بطوریکه حجم مصرف مالچ پلاستیک طی سال های اخیر به رقمی فراتر از 700 هزار تن در سال رسیده است (12).

 

اساس و سابقه توسعه صفحات پلاستیک :

--- اولین استفاده از صفحات نازک پلاستیک در کشاورزی در راستای تدارک گلخانه های ارزان تر بوده است. پروفسور "E.M.Emmert" اولین گلخانه با پوشش پلاستیک را در سال 1948 میلادی برپا نمود و ضمن آن اسکلت چوبی گلخانه را با صفحات نازکی از جنس "سلولز استات" (cellulose acetate) پوشاند. البته او مدتی بعد در شیوه اش تغییر ایجاد کرد و از صفحات نازک پلی اتیلین برای این منظور بهره گرفت.

پس از معرفی صفحات پلاستیک جهت کاربردهای کشاورزی بر موارد استفاده اش افزوده شد بطوریکه در سال های 1950 میلادی کاملاً جایگزین صفحات کاغذ بعنوان مالچ جهت تولید سبزیجات شدند (12).

بر این اساس "پلاستیکالچر" برای نخستین دفعه در سال 1950 میلادی جهت پرورش تجاری سبزیجات معرفی گردید. در این شیوه از لایه های نازک پلاستیک (film) بعنوان مالچ استفاده گردید و از آبیاری به شیوه قطره ای (drip-irrigation) و یا نوارهای قابل انعطاف (tape) استفاده شد (10).

--- در سال 1999 میلادی حدود 30 میلیون ایکر از اراضی کشاورزی جهان در سیطره مالچ پلاستیک قرار گرفتند که فقط درصد کمی از این اراضی یعنی حدود 185 هزار هکتار در ایالات متحده آمریکا قرار داشته اند. بخش عمده پرورش گیاهان بر سطح مالچ پلاستیک در مناطق فقیر و کم بهره جهان بویژه مناطق بیابانی از جمله منطقه "آلمیریا" در جنوب اسپانیا واقع هستند. بزرگترین تمرکز گلخانه های سراسر جهان عمدتاً در 2 ناحیه یافت می شوند بطوریکه 80 درصد آنها در گستره آسیای دور شامل کشورهای چین ، ژاپن و کره جنوبی و 15 درصد آنها در حوزه مدیترانه مشاهده می گردند.

مناطق تحت سلطه گلخانه ها همچنان در حال افزایش هستند بطوریکه در طی دهه اخیر سالانه بطور تقریب 20 درصد رشد داشته اند. مناطقی نظیر خاور میانه و آفریقا هر ساله به میزان 20 درصد بر گلخانه های پوشش پلاستیک می افزایند درحالیکه کشورهای توسعه یافته و حائز ثبات اقتصادی نظیر اروپا در این مقوله رشد بسیار ضعیفی داشته اند.

کشور چین با رشد 30 درصدی در بکارگیری گلخانه های پوشش پلاستیک پیشتاز کشورهای جهان است بطوریکه امروزه حجم مصرف صفحات پلاستیک کشور چین به 1 میلیون تن در سال نزدیک گردیده است.

در سال 2006 میلادی حدوداً 80 درصد مناطقی که با مالچ پلاستیک پوشش یافتند، متعلق به کشور چین بوده اند بطوریکه باعث رشد 25 درصدی کشور مزبور در این مقوله گردید که بیشترین مقدار رشد مربوطه در جهان است (12).

--- کاربرد صفحات پلاستیک در کشاورزی پس از نضج در سال های دهه 1950 میلادی بسرعت تحول و توسعه یافت و بر عملکرد و اندازه محصولات گیاهی افزود و سبب کاهش دوره رشدشان شد.

عوامل توسعه صفحات پلاستیک در کشاورزی شامل موارد زیر گردید :

#1) دوام و ماندگاری (durability)

#2) خواص بصری و ظاهری (optical) از جمله :

1-2- انواع "اولترا ویولت" (UV)

2-2- قابلیت دید (visible)

3-2- مادون قرمز متوسط و نزدیک

#3) اثرات ضد چکیدن و ضد مه (anti-drip & anti-fog) (12).

--- بارزترین توسعه هایی که در راستای تولید صفحات پلاستیک جدید صورت پذیرفته اند شامل :

1) مسدود کردن اشعه UV

2) مسدود کردن تشعشعات نزدیک به مادون قرمز (NIR)

3) دارای تشعشع (fluorescent)

4) صفحات فرادما (ultrathermic) (12).

 

سیستم پلاستیکالچر توت فرنگی :

--- شیوه "پلاستیکالچر" می تواند باعث افزایش عملکرد ، زودرسی (earliness) ، افزایش فصل رشد و کیفیت محصول توت فرنگی شود. کشاورزان از طریق کاشت گلخانه ای در اوایل پائیز به تفاوت چشمگیری در کیفیت و کمیّت این محصول دست می یابند. بوته های توت فرنگی در ردیف های دوگانه بر بستری از مالچ پلاستیک با تراکم 17400 گیاه در ایکر بر بسترهای رفیع (raised) که با بخار ضدعفونی شده اند (fumigated) ، کاشته می شوند.

در طی ماه های زمستان اقدام به پوشاندن ردیف های کاشت جهت محافظت آنها از خسارت زمستان می شود. سرشاخه های انتهایی یا نوک ها (tips) در اواسط جولای تا اوایل سپتامبر چیده می شوند سپس ترتیبات ویژه ای برای حمل و نقل نوک ها بعمل می آید. جوانه های ریشه دار آماده کاشت (plugs) حاصل از نوک ها در اواسط آگوست تا اواخر سپتامبر حاصل می گردند لذا برای این منظور به 4 هفته زمان نیاز است (11).

--- بهترین واریته های توت فرنگی در شیوه تولید "پلاستیکالچر" عبارتند از :

$1) واریته "Chandler" با خصوصیات :

درشت ، بافت محکم ، مزه شیرین ، عملکرد زیاد ، رشد قوی (vigorous)

$2) واریته "Sweet Charlie" با خصوصیات :

درشت ، محکم ، مزه شیرین ، 10-7 روز زودرس تر نسبت به واریته "Chandler" ، رشد قوی ، متحمل به بیماری های گیاهی (2).

--- مهمترین مزایای کاشت توت فرنگی بشیوه "پلاستیکالچر" عبارتند از :

&1) برداشت زودتر :

میوه های توت فرنگی در شیوه "پلاستیکالچر" حدوداً 3-2 هفته زودتر از روش پوشش ردیفی سطح زمین (matted row system) حاصل می گردند.

&2) کیفیت میوه ها :

واریته های توت فرنگی که در شیوه "پلاستیکالچر" تولید می گردند، غالباً درشت تر و جذاب ترند. پرورش توت فرنگی بر سطح مالچ پلاستیک باعث می گردد تا میوه ها هیچگاه با سطح خاک تماس نیابند لذا پاکیزه تر بدست مصرف کنندگان می رسند. بعلاوه برداشت میوه های درشت حاصله آسان تر است.

&3) نیاز کمتر به عملیات داشت محصول :

غالباً ضرورت دارد تا حدود 3 ماه به مراقبت از بوته هایی پرداخته شود که بجای بهار در پائیز کاشته شده اند. حضور مدت کوتاهتری در مزرعه بمعنی شانس بیشتر در عدم مقابله با هجوم بیماریها و آفات می باشد. کاشت بوته ها بر روی مالچ پلاستیکی به کنترل علف های هرز و حذف شاخه و برگ های نامطلوب کمک می کند.

&4) عملکرد بالا :

رکورد محصول در شیوه "پلاستیکالچر" ضمن شرایط مناسب تا 25 هزار پوند در ایکر بوده است.

&5) سهولت برداشت :

میوه های "سته درشت" (large berries) را سریعتر می توان از بوته ها برداشت (pick) نمود و درون ظروف بسته بندی کرد. بسترهای برآمده و رفیع این سیستم دارای پیچ و خم های کمتری (less bending) هستند لذا فرآیند برداشت با سرعت بیشتر امکان پذیر است.

&6) نیروی انسانی :

هزینه های کارگری بنحو بارزی کاهش می یابند زیرا :

1-6- وجین کمتری انجام می شود.

2-6- غنچه های کمتری حذف می گردند.

3-6- برداشت میوه ها با سهولت و کارآیی بیشتری صورت می پذیرد (11).

 

نمونه هاي توسعه صفحات پلاستیک :

الف) کاربرد وسیع پلاستیکالچر در جنوب اسپانیا :

--- دریایی از پلاستیک گستره ای به وسعت 20 هزار هکتار را در نواحی "El Ejido" و "Almeria" واقع در جنوب اسپانیا را پوشانده است. استفاده از صفحات پلاستیک در کشاورزی در این نواحی سریعاً گسترش می یابد لذا چنین مناظری احتمالاً در هیچ کجای گیتی مشاهده نمی گردند. "پلاستیکالچر" این مناطق بهیچوجه به نواحی دشت و هموار محدود نگشته است زیرا این شیوه را در اراضی ناهموار بویژه سمت سایۀ درّه ها نیز بکار گرفته اند.

در این نواحی که باغات میوه وسیعی در درّه های پُر شیب استقرار یافته اند ، تمامی ناحیه را با توری های پلاستیک به حالت خیمه های بزرگ و گسترده ای پوشانده اند (12).

 

ب ) کاربرد پلاستیکالچر در "کلرادو" آمریکا :

--- در مرکز پژوهش های باغبانی (HRC) دانشگاه ایالتی کلرادو آمریکا اقدام به قرار دادن مالچ پلاستیک سیاه به ضخامت 1/1 میلیمتر با کمک تراکتور کردند. در این راستا خاک زراعی قبل از قرار دادن مالچ پلاستیک بخوبی نرم و به ذرات ریز تبدیل شد بگونه ای که فاقد کلوخه های درشت بود سپس زمین بنحو مناسب هموار شد زیرا مزارع کاملاً مسطح جهت اجرای "پلاستیکالچر" بسیار مفیدترند.

یک خط از لوله های آبیاری نوع "tape" در زیر لایه پلاستیک و در مرکز بستر کاشت مستقر گردید سپس حواشی پلاستیک در زیر دفن شدند تا محکم و محفوظ بمانند. ابتدا سیستم آبیاری را برای اطمینان از عملکرد صحیح آن بکار انداختند سپس در نقاطی که در اثر چکیدن آب مرطوب شده بودند با فواصل مناسب به ایجاد حفره هایی از طریق سیخک زدن (poking) و یا سوزاندن (burning) اقدام نمودند. محققین ایجاد سوراخ از طریق بریدن را توصیه نمی کنند زیرا ممکن است پاره شدن بمرور توسعه یابد. بدین ترتیب می توان بوته های جوان و نشاءهای گوجه فرنگی، طالبی و توت فرنگی را از طریق سوراخ مزبور در خاک زیر پلاستیک کشت نمود.

پلاستیک سیاه زودتر خاک را گرم می سازد، رطوبت را حفظ می کند و از فشار علف های هرز می کاهد لذا تماماً به افزایش عملکرد محصول بویژه محصولات فصل گرم نظیر گوجه فرنگی، فلفل، طالبی و بادمجان کمک می کند (2).

--- معضل بعدی مواقعی است که فصل رشد محصولات  همانگونه که در سال 2004 میلادی وقوع یافت، مصادف با بارندگی های مداوم می شود که بستر زیر پلاستیک در اینگونه موارد با تجمع آب مازاد همراه می گردد (2).   

 

 پ ) کاربرد پلاستیکالچر در "آرکانزاس" آمریکا :

  --- تلفیق تولیدات گیاهی و پلاستیک ها بنظر نامحتمل می آیند امّا 6 سال تحقیق و توسعه در جنوب شرقی "کلرادو" اثبات نمود که اين زوج به ظاهر نامحتمل با منشأ آلی و سنتزی همانند اختلاط کره بادام زمینی با  ژله هستند. تولید سبزیجات در درّه "آرکانزاس" نیز در این راستا وقوع یافت زیرا در آنجا بیش از 10 هزار ایکر از مزارع سبزیجات شامل هندوانه و طالبی (cantaloupe) از این طریق بعمل می آیند.

سیستمی که به پرورش گیاهان در لوای پلاستیک ها شکل می گیرد، موسوم به "پلاستیکالچر" است. در این شیوه از پلاستیک های سبک (light weight) بعنوان یک لایه (film) یا پوشش (mulch) بر روی بستر بذور استفاده می شود تا دما و رطوبت خاک و همچنین رشد علف های هرز را کنترل نماید.

بذور گیاهان کاشته شده پس از سبز شدن از میان شکاف های سطح پلاستیک خارج می شوند. این گیاهان با سیستم آبیاری قطره ای سیراب می گردند. شبکه ای از لوله های پلاستیکی کوچک در زیر لایه پلاستیکی مستقر می شوند تا آب مورد نیاز گیاهان را در زمان مناسب به آنها برسانند (1).

--- آزمایشات دانشگاه "آرکانزاس" طی 6 سال اخیر نشاندهنده فواید معنی دار شیوه "پلاستیکالچر" در تولید سبزیجات است آنچنانکه عملکرد طالبی و گوجه فرنگی در کرت های آزمایشی دو برابر گردیدند. ضمناً محصولات سیستم "پلاستیکالچر" بطور متوسط 3-2 هفته زودتر از شیوه های مرسوم در تولیدات گیاهی به مرحله برداشت رسیدند. نتایج مزبور بیانگر آن است که لایه پلاستیکی بعنوان مالچ عمل نموده و از رشد علف های هرز جلوگیری کرده است. بعلاوه این لایه باعث گرم تر شدن خاک می گردد و بدینگونه بر رشد گیاهان در آب و هواي خنك اوایل بهار می افزاید لذا طالبی ها و گوجه فرنگی هایی که در این سیستم پرورش می یابند، زودتر از سایر شیوه های مرسوم در تولیدات گیاهی وارد بازارهای مصرف می شوند.

برداشت زودتر محصولات گیاهی در بهار موجب گشودن پنجره های جدید بازاریابی با بهای بهتر برای اینگونه تولیدات می شوند. ضمن اینکه هماهنگی بهتری را با تدارک تولیدات کیفی برای مصرف کنندگان فراهم می سازند.

بکارگیری سیستم آبیاری قطره ای در شیوه "پلاستیکالچر" با محیط زیست سازگارتر از ساير شیوه های آبیاری مرسوم است و در هزینه ها نيز صرفه جویی می گردد زيرا در سیستم آبیاری قطره ای اقدام به بکارگیری آب در مقادیر کم بصورت آرام و پیوسته می شود و ریشه های گیاهان در مواقع ضرورت به جذب آب اقدام می کنند لذا تلفات آب به حداقل می رسد (1).

--- در شیوه سنتی آبیاری جویچه ای یا فارو (furrow) مقادیر زیادی از آب در هر زمان بکار می رود و بدین ترتیب مقادیری از آب آبیاری بصورت رواناب از دسترس ریشه های گیاهان خارج می گردند و يا در عمق خاک فرو می روند. بعلاوه آبهای مازاد که بدینگونه در خاک نشست (leaching) می کنند ، باعث می شوند تا عناصر غذایی گیاهان از جمله نیتروژن به داخل سفره های آب زیرزمینی وارد شوند و آنها را آلوده سازند (1).

--- در سال هاي اخير عمدۀ تولید پیاز در درّه "آرکانزاس" با معضلات متفاوتی درگیر است. برخی از تولیدکنندگان پیاز در این منطقه اقدام به پرورش آن از طریق نشاء (transplant) در اقالیم معتدل تري نظير "تگزاس" ، "آریزونا" و "کالیفرنیا" می کنند امّا چنين كشت هايي غالباً پناهگاه بیماریها و آفات هستند. بدین ترتیب کشاورزان مجبور به بکارگیری آفتکش های گران قیمت جهت کنترل چنین معضلاتی می گردند امّا اخیراً برخی از کشاورزان اقدام به پرورش نشاءهای پیاز در گلخانه ها و یا در زیر پوشش پلاستیک ضمن اوایل بهار مي كنند. آزمایشات اولیه نشاندادند که در این شیوه هیچگونه آفات و بیماری به نشاءها سرایت نمی نمایند گواینکه پژوهش های بیشتری باید برای تأئید کارآیی این سیستم بعمل آید (1).

--- تاکنون هزینه هایی برای تبدیل سیستم های آبیاری سنتی به سیستم آبیاری قطره ای انجام شده اند بطوریکه بهای پمپ و سیستم فیلتراسیون جهت هر ایکر حدوداً 1 هزار دلار آمریکا بوده است لذا چنین مخارجی موجب بی رغبتی بسیاری از کشاورزان گردید امّا برخی دیگر از کشاورزان بویژه مالکان اراضی وسیع معتقدند که بکارگیری شیوه "پلاستیکالچر" اجتناب ناپذیر است. آنها عقیده دارند که در شیوه "پلاستیکالچر" نیازمند آب ، کود و آفتکش های کمتری هستند و از ماشین آلات و نیروی انسانی کمتری برای کاشت و پرورش گیاهان بهره می برند. ضمناً کیفیت و عملکرد محصولاتی چون طالبی در شیوه "پلاستیکالچر" بشدت افزایش یافته اند (1).

--- خیل عظیمی از کشاورزان مناطق "آریزونا" و "کالیفرنیا" که بشیوه سنتی فعالیت می کردند ، پس از بازدید مزارع "پلاستیکالچر" نسبت به بکارگیری آن متقاعد گردیدند. بسیاری از پرورش دهندگان خربزه که به جهت کیفیت و شیرینی محصولاتشان از شهرت بالایی در این مناطق برخوردار هستند ، اظهار مي دارند که ماندگاری ، کیفیت و شکل ظاهری محصولات جالیزی آنها در اثر بکارگیری شیوه "پلاستیکالچر" بهبود داشته و بدینطریق بازارهای بیشتری را تسخیر نموده اند.

امروزه هزینه های تأمین آبیاری در فعاليت هاي کشاورزی بسرعت افزایش می یابند لذا به معضل مهاجرت و تغییر شغل بسياري از کشاورزان منتهی می شود امّا بکارگیری شیوه "پلاستیکالچر" می تواند با حجم یکسانی از آب به تولید محصولات بیشتر و با کیفیت تر بینجامد (1).

 

نقش پلاستیکالچر در کشاورزی آینده :

--- چگونه می توان از یک زمین محدود بمیزان 3-2 برابر محصول مرسوم برداشت کرد درحالیکه فقط نیمی از آب مورد نیاز در سیستم های سنتی را مصرف نمود ؟

پرسش متداول این است که :

"پلاستیکالچر" چیست و چگونه اجرا می گردد ؟

 طی سال های اخیر چندین پروژه نمایشی "پلاستیکالچر" با همکاری "دپارتمان کشاورزی آلاباما" ، صنایع مهم ناحيه ، سرویس حفاظت از منابع طبیعی وزارت کشاورزی آمریکا (USDA) و کشاورزان پیشرو منطقه اجرا گردیده است(5).

--- شیوه "پلاستیکالچر" در بدو امر به نیروی انسانی زیاد نیازمند است زیرا :

*1) خاک بستر باید بخوبی خُرد و نرم شود.

*2) نوارهای آبیاری در ردیف های کاشت مستقر گردند.

*3) پوشش پلاستیک بر سطح پشته ها گذاشته شود.

*4) سیستم آبیاری پس از ارتباط با منبع آب بخوبی آزمایش شود (5).

--- ثابت شده است كه دو نفر کارگر می توانند 5/0 هکتار "پلاستیکالچر" را در یکروز برقرار سازند. مواد اولیه سیستم شامل صفحات پلاستیک و نوارهای آبیاری (tape) به ارزش 750 دلار در ایکر هستند. غالباً می توان 3 دفعه به کاشت گیاهان بدون تعویض پلاستیک اقدام نمود بطوریکه هر یک از دفعات کاشت نیز حدوداً 3 برابر شیوه های سنتی در واحد سطح به تولید محصول می رسند (5).

--- كشاورزان در ضمن ماه های گرم سال غالباً از پلاستیک های سفید استفاده می نمایند ولی در ماه های سرد سال از پلاستیک های سیاه بهره می گیرند (5).

--- کشاورزان "پلاستیکالچر" قبل از کاشت محصول به پخش 120 پوند نیتروژن در خاک هر ایکر مزرعه اقدام می کنند سپس آنرا با دیسک مخلوط می سازند. آنگاه خاک را قبل از قرار دادن پلاستیک به حالت پشته (piled up) در می آورند. بدینطریق کود را دقیقاً در محل مورد نیاز یعنی در زیر پلاستیک و در محل رشد گیاهان قرار می دهند.

در ضمن عملیات کشاورزی سنتی وقتی نیتروژن را بر سطح خاک های شنی بپاشند اگر با 2 اینچ بارندگی مصادف شود آنگاه نمی توان از سرنوشت نیتروژن مذکور مطلع گردید و فوايدي بر آن مترتب نمود (5).

--- علف های هرز می توانند موضوع مهمّی در این مقوله باشند. معمولاً کشاورزان به کنترل علف های هرز در اوایل رشد گیاهان زراعی-باغی می پردازند درحالیکه برای کنترل علف های هرز سمجی چون اویارسلام چندساله (nutsedge) و سایر باریک برگ های ریزوم دار (nutgrass) باید در تمام دورۀ رشد به مبارزه پرداخت (5).

--- برخی کشاورزان "آلاباما" از آشنايي با شیوه "پلاستیکالچر" ذوق زده شده اند. آنها محصولاتی چون کدو خورشتی (squash) را در شیوه "پلاستیکالچر" حدوداً دو هفته زودتر از شیوه های سنتی برداشت می کنند. راندمان محصول نیز چنان است که حدود 8500 دلار برای کمتر از یک ایکر زمین عایدشان می شود (5).

--- کارشناسان زبده کشاورزی و صنایع به راهنمایی کشاورزان جهت احداث مزارع "پلاستیکالچر" و بهره برداری بهینه از آنها طی سال های آغازین پرداخته اند. اینگونه فعالیت ها باعث جلب توجه زارعین به شیوۀ جدید بکارگیری نهاده های کشاورزی شده است تا حدّی که از رسیدن لوبیاها تنها 2 روز پس از سبز شدن به مرحله 3-2 برگی بسيار خوشحال و راضيند (5).

--- کارشناسان معتقدند که سه جزء اصلی و مهم شیوۀ "پلاستیکالچر" عبارتند از :

@1) بذر خوب

@2) آبیاری کافی و مدیریت شده

@3) کاربرد نوع و مقدار مناسب کودها

در اين راستا متقاعد کردن کشاورزان برای خریداری بذور مناسب به قیمت هر قوطی معادل بیش از 80 دلار بسیار دشوار است درحالیکه بذور مرسوم عموماً هر قوطی حدود 8 دلار عرضه می شوند. کارشناسان کشاورزی "آلاباما" می کوشند تا کشاورزان را با اهمیّت و ضرورت بکارگیری بذور خوب و اصلاح شده در راستای افزایش معنی دار عملکردشان آشنا سازند (5).

در شیوه "پلاستیکالچر" از لوله های باریک (tube) جهت آبیاری چکه ای (trickle) در زیر لایه پلاستیک پوششي بهره می گیرند تا آب کافی و بموقع در اختیار گیاهان قرار گیرد. در این شیوه از پمپ های شناور (swimming pool) برای پخش یکنواخت کودهای مصرفی درون آب آبیاری استفاده می شود. پمپ مزبور را در جوار منبع آب مستقر می سازند تا کودهای مورد نیاز را وارد سیستم سازد (5).

--- کشاورزانی که از شیوه "پلاستیکالچر" بهره می گیرند ، نسبت به کاربرد مجدد و مداوم آن مشتاق می شوند و در این راه مجدّانه تلاش می ورزند. آنها غالباً اظهار می دارند که علاوه بر افزایش عملکرد محصول به صرفه جویی در مصرف آب و سوخت نائل آمده اند و هیچگونه نگرانی در مورد وقوع کم آبی ندارند. آنها عمده ترین دلیل این امر را برداشت زودتر محصولات و عرضۀ آنها با قیمت های بالاتر به بازار مصرف می دانند چنانکه عرضه محصولات جالیزی در ماه های جولای و آگوست بسیار باصرفه تر از ماه های سپتامبر و اکتبر است زیرا عرضه محصولات جالیزی در ماه های سپتامبر و اکتبر بوفور انجام می شوند و بسيار ارزان تر هستند.

ضمناً آزاد شدن سریعتر زمین امکان کاشت سريعترگياهان فصل سرد (cool season) نظير كلم برگي (collard) با نام علمي "Brassica oleracea" را فراهم مي سازد.

كشاورزاني كه در مناطق آب و هوايي دشوارتري به فعاليت مي پردازند ، در بكارگيري "پلاستيكالچر" راسخ تر هستند آنچنانكه بدون بكارگيري آبياري قطره اي و مالچ پلاستيك بهيچوجه قادر به توليد محصولات گياهي در شرايط خشكي و كم آبي نمي باشند. اين موضوع شاهدي بر خسارت ديدن كشاورزان عمدۀ اين مناطق است كه همچنان بر كشاورزي سنتي اصرار مي ورزند (5).

--- تمامي كشاورزان موفق همواره بر صحّت كارآيي "پلاستيكالچر" تأكيد مي ورزند و آينده روشني را برايش پيشبيني مي كنند. آنها اظهار مي دارند كه :

الف) محصولات بيشتري را در وسعت كمتر و با هزينه پائين تر بعمل مي آورند.

ب ) درآمد قابل اعتمادتري دارند.

پ ) نگران تغييرات اقليمي و ضايعات حاصله اش نيستند (5).

--- وزارت كشاورزي آمريكا (USDA) هر گونه تمايزي را در برنامه ريزي و فعاليت ها براساس : نژاد ، رنگ ، اصالت ، جنسيّت ، مذهب ، سن ، معلوليت ، باورهاي سياسي ، تمايلات جنسي ، موقعيت خانوادگي و وضعيت ازدواج ممنوع ساخته است لذا آموزش ها و امكانات لازم در زمينه "پلاستيكالچر" را در اختيار تمامي افراد علاقمند قرار مي دهد. ضمناً به افرادي كه نيازمند استفاده از خط "بريل" (نابينايان) ، حروف درشت (كم بينايان) و آموختن از طريق شنيداري (audiotape) هستند ، خدمات اختصاصي عرضه مي كند (5).

 

بازیافت ضایعات پلاستیکالچر :

--- یکی از عمده ترین و مهمترین مسائل مبتلابه "پلاستیکالچر" عبارت از برجا ماندن حجم گسترده ای از پلاستیک های کشاورزی (ag plastics) مستعمل است که باید بازیافت (recycling) يا معدوم گردند. تکنولوژی های موجود بگونه ای هستند که امکان بازیافت پلاستیک های کشاورزی مستعمل و مندرس را فراهم می سازند یعنی آنها را به صورت رزین های پلاستیک زیست پذیر در می آورند تا برای استفادۀ مجدد تحویل کارخانجات صنایع پلاستیک گردند (12).

--- بنابراين بکارگیری پلاستیک ها در شیوه "پلاستیکالچر" ضایعاتی برجا می گذارد که براستی معضلی در جهت پایداری تولید و حفظ محیط زیست است. پژوهش های اخیر بر تجزیه زیستی (bio-degradable) پلاستیک های شیمیایی و تولید پلاستیک های سازگار با محیط زیست همانند مالچ های پلاستیکی حاصل از درخت کبوده (aspen) متمركز بوده اند. اینگونه پژوهش ها بدون شک در سال های آتی به پیشرفت های قابل توجهی منجر می شوند (2).

آب وهوا یزد

Template Design:Dima Group